Phenomenological cycle

 

Fenomenologie als woord is afgeleid van phenomenon, het uit zichzelf verschijnende en logos, het woord. Fenomenologie als onderzoeksmethode is op zoek naar het wezen dat zich laat zien zoals het verschijnt. Daarbij uitgaande van het feit, dat het fenomeen als zodanig de toegangspoort kan vormen naar hetgeen zich wil laten zien: het `wezen´ in en doorheen de verschijningsvormen.
 
Het wezen dat in staat is, in eigen taal, zich kenbaar te maken en wel via de wijze waarop het zich laat zien in haar vormen en zich gedraagt in de ontwikkeling van haar vormen. Dat onderzoek vraagt velerlei, onder andere het vermogen van de onderzoeker om zich de taal te eigenen van dit wezen, dat zich laat zien of wil laten zien door voorhanden fenomenen.
 
Achter of beter in elk fenomeen schuilt een iets of iemand die de feitelijk waarneembare verschijningsvormen doet ontstaan en wel zodanig dat de onderzoeker de betreffende vormtaal kan leren lezen, mits hij zich daartoe bekwaamt.
 
Doel van dit onderzoek is om te verstaan wat of wie zich in dat verschijnende uit zich zelve wil laten zien. Dit verstaan kan onder andere ertoe leiden dat we steeds beter begrijpen en verstaan hoe bijvoorbeeld een aardappel of een knoflookplant zich gedraagt of wil gedragen, opdat de teler via teeltmaatregelen zijn teelt kan optimaliseren ten dienste van de verdere ontwikkeling van deze planten.
 
Wat betreft de knoflook onder andere is er 28 jaar fenomenologisch onderzoek verricht binnen het kader van stichting Roos en Lelie, teneinde die teelt in dit koude kikkerland te kunnen introduceren en optimaliseren, zoals ooit de tulpenbol uit het warme Turkiye is ingevoerd en nu inheems floreert.
 
Fenomenologisch onderzoek is een aparte tak van onderzoek naast een andere tak van wetenschapsbeoefening die zich baseert op de empirische cirkel qua methode en waarin het zoeken naar causale verbanden centraal dient te staan.
 
Het fenomenologische onderzoek is nog een jonge loot aan de de stam van het wetenschapsgebeuren, maar niettemin sinds het initierende onderzoekswerk van Goethe een niet meer weg te denken methode, als het gaat om zicht krijgen op een niet zozeer kwantitatieve als wel een kwalitatieve dimensie van de werkelijkheid.
 
In de afgelopen jaren kregen we steeds meer zicht op hoe deze fenomenologische methode praktisch vorm kon krijgen. Hetgeen we praktiseerden en oefenden zowel in het veldonderzoek als in de fenomenologische trainingen (nu al zo een 28 jaar), hebben we, methodisch gezien, ondergebracht in de benodigde stappen.
 
Bovenstaande diagram laat in een notedop hetgeen zien wat we concreet met de trainees in week 2 trachten te klaren. Evenwel is daarmee het onderzoek pas in een eerste verkennend stadium aangeland en kan het vervolgd worden in de nog benodigde onderzoeksweken.
 
Praktisch gezien hebben we als leerweg 4 weken uitgewerkt. Met deze basis en de benodigde methodische stappen, kan elke trainee zelf onderzoekend een eigen fenomeen leren lezen, opdat deze methode een vruchtbare weg kan vinden in het opsporen van praktische toepassingen in land en tuinbouw, veeteelt en bijenteelt, etc.
 
Het diagram van de fenomenologische scholingsweg brengt twee onderscheiden routings in beeld, ze zijn beiden van belang, gelijkwaardig, maar niet gelijkvormig.
 
De objectbetrokken waarnemingsroute en de subjectbetrokken gewaarwordingsroute.
 
Beide routings volgen, geeft de trainee de mogelijkheid om enerzijds via de waarneming empirisch op zoek te gaan naar de voorhanden externe feiten en anderzijds via de gewaarwording zich te laten verrassen door de op handen zijnde interne feiten.
 
Elke route heeft zo haar specifieke karakteristieken en vraagt ook om het ontwikkelen van specifieke vaardigheden. Beiden zijn uitgewerkt in 8 stappen. In de training worden die routings om de andere dag geoefend, aangezien ze in het vigerende onderzoek ten strengste onderscheiden dienen te blijven.
 
De wijze waarop de resultaten van beide routings met elkaar in verband gebracht kunnen worden, vraagt een specifieke vaardigheid in het kunnen hanteren van mogelijke oplichtende en of inlichtende analogieen. Deze spiegeling tussen begrip en beeld leren vorm geven, is dan een van de te verwerven competenties in het fenomenologische onderzoekswerk.
 
Studie en training vormen de ene weg, maar ook hier leer je fenomenologisch denken en werken in en vanuit de concrete praktijk. Het unieke van onze fenomenologische methode is dat zij in het verzamelen van de empirische en fenomenologische gegevens gebruik kan en dient te maken van het beschikbare systeemdynamische instrumentarium.
 
In het bijzonder de duogrammen en de dictogrammen, zie aldaar.
 
Voor de lezer die zich verder wil verdiepen in hetgeen we onder fenomenologie verstaan, die kan zich inlezen in onderstaande subpagina. We wensen haar/hem veel genoegen.

Phenomenological cycle

Comments